احكام مالياتی قانون بودجه سال ۱۴۰۵ کل کشور که در جلسه علنی روز چهارشنبه مورخ بيست و پنجم اسفندماه یكهزار و چهارصد و چهار مجلس شورای اسلامی تصویب و به تأیيد شورای نگهبان رسيده و طی نامه شماره ٣٨۱/۱۰٢٦٩٢ مورخ ۱۴۰۴/۱٢/٢۵ ریيس محترم مجلس شورای اسلامی و نامه شماره ٢۰٣٣٣٧ مورخ ۱۴۰۴/۱٢/٢٦ ریيس جمهور محترم، ابلاغ شده است که در این مقاله به بررسی همه ردیف های مالیاتی به همراه ذکر مثال می پردازیم.
بخش اول: مالیات بر حقوق و درآمد افراد
ردیف ۱-۱ (سقف معافیت حقوق): سقف معافیت مالیات بر درآمد سالانه ۴۰,۸۰۰ میلیون ریال تعیین شده است.
مثال عامیانه: اگر در سال ۱۴۰۵ مجموع درآمد و حقوقت تا ۴ میلیارد و ۸۰ میلیون تومان (حدود ماهی ۳۴۰ میلیون تومان) باشد، حتی یک ریال هم مالیات نمیدهی.
ردیف ۱-۲-۱ تا ۱-۲-۵ (پلههای مالیاتی حقوق): برای درآمدهای بالاتر از سقف معافیت، مالیات به صورت پلکانی از ۱۰ درصد (برای مازاد تا ۹۰,۶۰۰ میلیون ریال) شروع شده و تا ۳۰ درصد (برای مازاد بر ۱۶۰,۸۰۰ میلیون ریال) بالا میرود.
مثال عامیانه: پولی که بیشتر از ۴ میلیارد و ۸۰ میلیون تومان در سال میگیری، پلهپله مشمول مالیات میشود. مثلاً روی پله اول، فقط برای همان اختلاف حساب تا ۹ میلیارد تومان، ۱۰ درصد مالیات کسر میشود.
ردیف ۱-۲-۶ (مالیات اساتید و قضات): نرخ مالیات حقوق اعضای هیأت علمی دانشگاهها و قضات مقطوعاً ۱۰ درصد است.
مثال عامیانه: اگر استاد دانشگاه یا قاضی باشی، حقوقت هرچقدر هم که بالا برود وارد پلههای ۲۰ یا ۳۰ درصدی نمیشوی و کلاً فقط ۱۰ درصد مالیات میدهی.
بخش دوم: سقفگذاری برای معافیتها
ردیف ۱-۳-۱ و ۱-۳-۲ (سقف کلی معافیتها): مجموع سقف معافیت مالیاتی برای اشخاص حقیقی ۶,۰۰۰,۰۰۰ میلیون ریال و برای اشخاص حقوقی ۶۰۰,۰۰۰,۰۰۰ میلیون ریال است (به استثنای برخی موارد خاص مثل دانشبنیانها).
مثال عامیانه:قبلاً بعضیها با تبصرههای مختلف تمام سود کلانشان را از مالیات معاف میکردند. الان دولت میگوید یک فرد نهایتاً تا ۶۰۰ میلیارد تومان و یک شرکت نهایتاً تا ۶۰ هزار میلیارد تومان میتواند روی معافیتها حساب کند؛ بقیهاش مالیات دارد.
ردیف ۱-۴ (معافیت تامین مالی): سقف معافیت اشخاص حقوقیِ مشمول قانون تامین مالی تولید و زیرساختها، ۲۰۰,۰۰۰,۰۰۰ میلیون ریال (۲۰ هزار میلیارد تومان) است.
مثال عامیانه: اگر شرکتی پولش را برای ساخت و تامین مالی زیرساختهای کشور وسط بیاورد، دولت به عنوان جایزه تا ۲۰ هزار میلیارد تومان از سودش را از مالیات معاف میکند.
بخش سوم: مالیات مشاغل، بازاریها و مستغلات
ردیف ۱-۵-۱ (معافیت مشاغل ماده ۱۰۰): حداکثر میزان فروش کالا و خدمات برای استفاده از مالیات مقطوع (تبصره ماده ۱۰۰)، ۷۲۰,۰۰۰ میلیون ریال است.
مثال عامیانه: اگر مغازهدار هستی و کل پولی که در سال روی دستگاه کارتخوانت کشیده میشود زیر ۷۲ میلیارد تومان است، نیازی به دفتر دستک و حسابرس نداری؛ یک مبلغ توافقی به سازمان مالیات میدهی و تمام.
ردیف ۱-۵-۲ (معافیت اجاره و پایه مشاغل): معافیت درآمد مشمول مالیات سالانه برای مستغلاتِ اشخاص فاقد درآمد دیگر، و همچنین معافیت پایه مشاغل، ۲۰,۸۰۰ میلیون ریال است.
مثال عامیانه: اگر هیچ شغلی نداری و تنها راه درآمدت اجاره دادن یک ملک است، تا سالی ۲ میلیارد و ۸۰ میلیون تومان از این اجاره از مالیات معاف است.
ردیف ۱-۵-۳ (معافیت کارهای هنری و فرهنگی): سقف درآمد سالانه مشمول اشخاص موضوع بند «ل» ماده ۱۳۹ (فعالیتهای انتشاراتی، مطبوعاتی، فرهنگی و هنری)، ۹۰,۶۰۰ میلیون ریال است.
مثال عامیانه: هنرمندان و اهالی فرهنگ هم تا سقف ۹ میلیارد و ۶۰ میلیون تومان در سال از مالیات معافند و روی درآمدهای بالاتر از این باید مالیات بدهند.
بخش چهارم: ارزش افزوده و حداقل مالیات
ردیف ۱-۶-۱ (ارزش افزوده بنزین): نرخ مالیات و عوارض ارزش افزوده ناشی از افزایش نرخ بنزین در سال ۱۳۹۸. (درصد دقیق آن در این جدول درج نشده است). مثال عامیانه: بخشی از پولی که به عنوان ارزش افزوده میدهیم، برای جبران همان ماجرای گرانی بنزین در سال ۹۸ در نظر گرفته شده است.
ردیف ۱-۶-۲ (شرط برخورداری از مشوق):برای استفاده از مشوقهای مالیاتی، درآمد ابرازی امسال باید حداقل ۴۵ درصد نسبت به سال قبل افزایش داشته باشد. مثال عامیانه: اگر میخواهی دولت به کسبوکارت تخفیف مالیاتی بدهد، باید در اظهارنامهات نشان دهی که امسال حقایق را گفتی و فروشت حداقل ۴۵ درصد نسبت به پارسال بیشتر شده است.
ردیف ۱-۶-۳ (سهم بازنشستگان): ۱ درصد افزایش روی نرخ مالیات بر ارزش افزوده کالاها برای متناسبسازی حقوق بازنشستگان در نظر گرفته شده است.
مثال عامیانه: وقتی از سوپرمارکت خرید میکنی و مالیات ارزش افزوده روی فاکتورت میآید، ۱ درصد از آن پول مستقیماً برای افزایش حقوق بازنشستهها خرج میشود.
ردیف ۱-۸ (کف مالیات برای کلهگندهها): اشخاص حقوقی باید حداقل ۱۰ درصد نرخ مؤثر مالیات را برای سودهای معافِ مازاد بر ۳۰۰ میلیارد ریال بپردازند. مثال عامیانه: اگر یک شرکت بزرگ هستی که همه سودت را با بند و تبصره معاف کردی، دولت میگوید اگر سودت بالای ۳۰ میلیارد تومان شد، حداقل باید ۱۰ درصدش را مالیات بدهی؛ مالیات صفر مطلق نداریم.
بخش پنجم: مالیات بر اموال لوکس
ردیف ۱-۷ (خودروی لوکس): نرخ مالیات سالانه انواع خودروی سواری که ارزش آنها مازاد بر ۷۵ میلیارد ریال (۷.۵ میلیارد تومان) باشد، ۱ درصد است.
مثال عامیانه: اگر ماشینت ۸.۵ میلیارد تومان میارزد، روی آن ۱ میلیارد تومانی که از سقفِ ۷.۵ میلیاردی بالاتر است، باید سالی ۱ درصد (یعنی ۱۰ میلیون تومان) مالیات بدهی.
ردیف ۱-۹ (املاک لوکس): نرخ مالیات زمینهای مسکونی با ارزش بالای ۵۰۰ میلیارد ریال، و زمینهای اداری/تجاری بالای ۷۵۰ میلیارد ریال، معادل دو در هزار نسبت به مازاد است.
مثال عامیانه:اگر خانه بالای ۵۰ میلیارد تومان یا مغازه بالای ۷۵ میلیارد تومان داری، برای هر ۱۰۰۰ تومانی که از این اعداد بالاتر است باید ۲ تومان به عنوان مالیات ثروت به دولت بپردازی.
بخش ششم: اوراق مالی، بورس و واگذاریها
ردیفهای ۲-۲، ۲-۳ و ۲-۴ (اوراق اسلامی): نرخ مالیات بر معاملات، کارمزد تعهد پذیرهنویسی و کارمزد انتشار اوراق مالی اسلامی دولت و شهرداریها مشمول مالیات است.
مثال عامیانه:پولی که در بورس برای خرید و فروش اوراق دولتی جابهجا میکنی یا کارمزدی که کارگزار میگیرد، درصدی از آن برای مالیات کسر میشود.
ردیف ۲-۱۱ (مالیات خصوصیسازی): مالیات شرکتهای مشمول در فهرست واگذاری، ۲۵ درصد تعیین شده است.
مثال عامیانه: شرکتهای دولتی که قرار است به بخش خصوصی فروخته شوند، باید ۲۵ درصد از درآمدشان را مالیات بدهند.
بخش هفتم: واردات، سوخت و کالاهای مضر
ردیف ۳-۷ (واردات آمبولانس): سقف واردات آمبولانس و خودروی امدادی معاف از حقوق گمرکی و مالیات، ۴۰,۰۰۰ دستگاه است.
مثال عامیانه: برای اینکه بیمارستانها لنگ نمانند، دولت اجازه داده تا ۴۰ هزار آمبولانس بدون پرداخت عوارض و گمرکیِ گران، وارد کشور شود.
ردیف ۴-۷ (شفافیت جایگاههای سوخت): باید برای ۱۰۰ درصد نوبتهای سوختگیری در سراسر کشور، صورتحساب الکترونیکی صادر شود.
مثال عامیانه: هیچ پمپ بنزینی نمیتواند بنزین آزاد یا سهمیهای بفروشد بدون اینکه اطلاعات دقیق آن وارد سیستم مالیاتی (سامانه مودیان) شود.
ردیف ۵-۱۵ (ارزش افزوده بنزین سوپر): دولت بابت واردات بنزین ویژه (اکتان بالا) مالیات بر ارزش افزوده دریافت میکند.
مثال عامیانه:وقتی در پمپ بنزین، بنزین سوپرِ وارداتی میزنی، بخشی از پولی که میدهی به عنوان مالیات تو جیب دولت میرود.
ردیف ۶-۱ (کالاهای آسیبرسان): حداقل نرخ عوارض روی کالاهای آسیبرسان ۲ درصد است.
مثال عامیانه: اجناسی مثل نوشابه، سوسیس کالباس یا سیگار که برای سلامت جامعه ضرر دارند، حداقل ۲ درصد عوارضِ اضافهتر رویشان کشیده میشود.
بخش هشتم: عوارض خروج مسافر از کشور (جدول پایانی)
ردیف ۱ (سفرهای عادی): عوارض خروج برای سفر اول ۹,۰۰۰,۰۰۰ ریال، سفر دوم ۱۵,۰۰۰,۰۰۰ ریال و سفر سوم و بیشتر ۲۲,۰۰۰,۰۰۰ ریال است.
مثال عامیانه: اگر برای گردش یا کار بروی دبی یا ترکیه، بار اول ۹۰۰ هزار تومان، بار دوم ۱.۵ میلیون تومان و اگر زیاد اهل سفری از بار سوم به بعد هر دفعه ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان باید پیاده شوی!
ردیف ۲ (زائرین حج): عوارض خروج زائرین حج تمتع و عمره در سفر اول ۳,۰۰۰,۰۰۰ ریال، دوم ۵,۰۰۰,۰۰۰ ریال و سفر سوم و بیشتر ۹,۰۰۰,۰۰۰ ریال است.
مثال عامیانه: حاجیها خیلی کمتر عوارض میدهند؛ سفر اول فقط ۳۰۰ هزار تومان و حتی اگر بار سومشان باشد نهایتاً ۹۰۰ هزار تومان پرداخت میکنند.
ردیف ۳ (زائرین عتبات): عوارض خروج زائرین عتبات عالیات برای سفرهای هوایی ۳,۰۰۰,۰۰۰ ریال تعیین شده است. (بخش زمینی در متن خوانا نیست).
مثال عامیانه: اگر با هواپیما بخواهی بروی کربلا یا نجف، عوارض خروجت ۳۰۰ هزار تومان میشود.
ردیف ۴ (زائرین اربعین): عوارض خروج زائرین اربعین از ۱۶ تیرماه تا ۱۶ مردادماه به مقصد کشور عراق به صورت زمینی کاملاً معاف است.
مثال عامیانه: اگر در ایام پیادهروی اربعین کولهپشتیات را برداری و از مرز زمینی (مثل مهران یا شلمچه) به عراق بروی، هیچ پولی بابت خروج از کشور از تو نمیگیرند و رایگان است.